اصيل و خوب شد ، - جَوْداً و جُؤُداً تِ العينُ : اشك چشم بسيار شد ، - المَطَرُ : باران بسيار باريد . جادَ - يَجَادُ جَيَداً [ جيد ] : قد بلند و زيبا گردن شد . جادَّ - مُجَادَّةً [ جدّ ] هُ في الأمر : با او در آن كار دشمنى و خصومت كرد . الجَاد - [ جود ] : باطل ؛ « وَقَعوا في أبي جَاد » : در كار باطل افتادند . الجَادّ - [ جدّ ] : كوشا ، جدّى ، اين واژه ضد ( الهازِل ) است . الجَادَّة - ج جَوَاد [ جدّ ] : بيشتر راه يا ميان راه ، خيابان پهن كه اطراف آن را درختكارى كرده باشند ، جاده . جادَعَ - مُجَادَعَةً و جِدَاعاً [ جدع ] هُ : به او ناسزا گفت و با وى دشمنى كرد . جادَلَ - جدَالًا و مُجادَلَةً [ جدل ] هُ : با او جدال و دشمنى كرد . الجَادِي - [ جدو ] : سؤال كننده ، گِدا ، عَطا كننده . الجَادِيّ - [ جدو ] ( ن ) : زعفران . جاذَبَ - مُجَاذَبَةً و جِذَاباً [ جذب ] هُ الشيءَ : آن چيز را از دست او كشيد ؛ « جاذَبَهُ الحَبْلَ » : با ريسمان او را كشيد ، - هُ الكلامَ أَو أَطرافَ الحديثِ : با او سخنان گوناگون گفت . الجَاذِب - فا ، مرد گُمراه ، نيروى جاذبه ( آهن رُبا ) . الجَاذِبِيَّة - ( ف ) : نيروى مغناطيسى يا جاذبه ؛ « جاذبيَّةُ الأَرْض » : نيروى جاذبهء زمين ؛ « جاذِبيَّةُ الجَمَال » : زيبايي دل رُبا و فريبنده ، « قانونُ الجاذِبِيَّةِ » : نيروى جاذبهء عمومى كه آن را قانون نيوتن در جاذبهء دو جسم نيز گويند . جارَ - - جَوْراً [ جور ] عن الشيءِ : از وى روى گردان شد ؛ « جارَ عن الطريق » : از راه برگشت و صرفِ نظر كرد ، - عليهِ : بر او ستم كرد ، - جِوَاراً : آن مَرد زنهار خواست . الجَار - ج جِيران و جِيرَة و جِوَار و أَجْوَار [ جور ] : پناه دهنده ، پناه خواهنده ، همسايه ؛ « جارُ النَّهْرِ » ( ن ) : گياهى است بسان نيلوفر كه معمولًا در آب زندگى مىكند . جارَى - مُجَاراةً و جِرَاءً [ جري ] هُ : با او رفت ، با او همراه شد ، - فلاناً في الأَمرِ : با فلانى در آن كار موافقت كرد . الجَارَة - ج جَارَات [ جور ] : مؤنّث ( الجَار ) است ، همسرِ مَرد ، هَوُو يا زنِ دوّم مَرد . الجَارح - فا : كسب كننده ، اهانت كننده ، موذى ، سخت ، دردناك . الجَارِحَة - ج جَوَارِح : چاقو ، عضوى از اعضاى بدن بويژه دست كه با آن كار كنند ، جانوران شكارى از دَرَّنده‌ها و پرندگان و سگها ؛ « مَالَهُ جَارِحَةٌ » : فلانى كسب و كارى ندارد . جارَزَ - جِرَازاً و مُجَارَزَةً [ جرز ] هُ : با او شوخى و مِزاح تُند كرد كه شبيه به دُشنام دادن بود . الجَارِزَة - ج جَوَارِز من الأراضي : زمين خُشك و باير كه در آن گياه نَرويد . الجَارِف - فا ، بيمارى طاعون ، مرگ عمومى ، بلاى سخت كه مردم را فرا گيرد . اين تعبير مجاز است . الجَارِنْك - ( ن ) : گياهى است به معناى ( الجَانِرِك ) گوجه يا آلوچه . الجَارُود - من السنين : سالِ سخت و قحْطى . الجَارُودة - مترادف ( الجَارُود ) است . الجَارُور - [ جرّ ] : صندوق كوچكى كه با كشيدن درب آن باز شود ، رودخانه‌اى كه آبِ سيل آن را با خود مىبرد ، مجراى آب . الجَارُورَة - [ جرّ ] : چوبى كه آن را در شخم زدن به كار برند . الجَارُوش - ج جَوَارِيش ( حي ) : آسياب دستى . الجَارُوشَة - ج جَوَارِيش ( حي ) : مترادف ( الجَاروش ) است . الجَارُوف - پارو ، بيل ، ابزارى كه با آن روى زمين را پاك كنند ، - م جَاروفَة : بسيار بَركَنَنده ، بد فال ، پُرخور . الجَارِي - [ جري ] : فا ، چشمهء آبى كه خشك نشود ؛ « نهرٌ جارٍ » : رودخانهء روان و گذرنده ، نوعى از خط تُركى است كه در سابق با آن خط فرمانهاى سلطان عُثمانى نوشته مىشده ، - في المُكاتبات : نوشته‌هاى كنونى ؛ « الشهر الجاري » : ماه فعلى ؛ « الحِسَابُ الجَاري » ( ت ) : حساب جارى كه معمولًا در بانكها براى مشتريان باز كنند . الجَارِيَة - ج جارِيَات و جَوَارٍ [ جري ] : مؤنث ( الجاري ) است ، دختر ، كشتى ، خورشيد كه از مشرق به سوى مغرب مىرود ، كنيزك ، - ( ح ) : مار . جازَ - - جَوْزاً و جُؤُوزاً و جَوَزاً و مَجَازاً [ جوز ] المكانَ و بالمكان : از آن مكان گذشت ، آن مكان را گذراند و پيمود ، - البيعُ : معامله انجام شد ، - جَوَازاً السهمُ الى الصيْد : تير به شكار نخورد ، - عن الصيد : تير به شكار خورد و از پُشت آن گذشت ، - الأَمرُ : آن كار جايز شد ؛ « جازَ لهُ أَنْ يَفْعَلَ كَذا » : به او اجازه داده شد كه آن كار را بكند ، - الدرْهَمُ : دِرْهَم به همان صورت كه بود پذيرفته شد ، - تْ عليه الحيلةُ : فريب خورد . الجَاز - از ابزار موسيقى رقص است ، جاز ، اين واژه « آمريكايى » است . جازَى - مُجَازَاةً و جِزَاءً [ جزي ] هُ : به او پاداش داد يا سِزاى نيكى و بدى او را داد . الجَازِع - مترادف ( الجَزِع ) به معناى كم صبر و زارى كننده است . جازَفَ - مُجَازَفَةً [ جزف ] بنفسه : خود را به خطر افكند ؛ « جازَفَ بِهِ في كذا » : با او در آمرى گزافه گويى كرد ، - هُ في المبيع : در مُعاملهء خريد و فروش با او گزافه كرد ، - في كلامِهِ : بى تأمُّل سخن گفت ، سخن ناسنجيده گفت . الجَازِم - ج جَوَازِم : فا ، يكى از حروف عاملِ جزم است مانند ( لَم ) و بالشيءِ . آنكه دربارهء چيزى قطعيّت و تأكيد داشته باشد . الجَازِيَة - ج جَوَازٍ [ جزي ] : پاداش يا مُكافات يا سزاى بر چيزى . جاسَ - - جَوْساً [ جوس ] الشيءَ : دربارهء آن چيز با دقت تحقيق و پژوهش كرد ، - جَوْساً